เว็บไซต์ให้บริการข้อมูลและฐานข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์สำหรับการวางแผนพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และติดตามตรวจสอบสถานการณ์ในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ให้แก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สถาบันการศึกษา และผู้สนใจทั่วไป
Download!แผนที่สำเร็จรูป Last Update!

พื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดิน

การชะล้างพังทลายของดินบริเวณลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา เกิดจากการใช้ที่ดินเพื่อกิจกรรมต่างๆ ในบริเวณพื้นที่ต้นน้ำที่มีความลาดชันสูง โดยขาดมาตรการการอนุรักษ์ดินและน้ำที่เหมาะสม เช่น การเกษตร การทำเหมืองแร่ ฯลฯ พื้นที่เหล่านี้มักจะพบอยู่โดยทั่วไปบริเวณเทือกเขาบรรทัดและภูเขาทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของพื้นที่ลุ่มน้ำ การใช้ที่ดินรูปแบบดังกล่าวส่งผลกระทบต่อระบบทรัพยากรธรรมชาติ และสภาพแวดล้อมของพื้นที่ลุ่มน้ำอย่างชัดเจน เช่น การสูญเสียหน้าดินที่มีธาตุอาหารและอินทรียวัตถุ ทำให้ดินเสื่อมโทรมลง ไม่สามารถทำการเกษตรได้อย่างมีประสิทธิภาพในระยะยาว นอกจากนี้ตะกอนของดินที่ถูกชะล้างจะถูกพัดพาไปทับถมตามลำธาร แม่น้ำ ลำคลอง ทำให้เกิดการตื้นเขิน ไม่สามารถเก็บกักน้ำไว้เพื่อใช้ประโยชน์ได้ รวมทั้งส่งผลต่อการตื้นเขินของทะเลสาบสงขลาซึ่งเป็นปัญหาอยู่ในปัจจุบัน

การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อกำหนดพื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินบริเวณลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ได้ใช้เทคนิคการซ้อนทับแผนที่ (Overlay) ของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ร่วมกับสมการการสูญเสียดินสากล (Universal Soil Loss Equation USLE) พัฒนาโดยกรมการเกษตรประเทศสหรัฐอเมริกาและทำการปรับปรุงแก้ไขโดย Wischmeier and Smith (1978) โดยมีรูปแบบของสมการดังนี้

A = R K L S C P

คือค่าการสูญเสียดินต่อหน่วยพื้นที่คิดเฉลี่ยเป็นรายปี ได้จากการคำนวณโดยการคูณค่าปัจจัยต่างๆ จำนวน 6 ปัจจัย

คือค่าปัจจัยน้ำฝนและการไหลบ่า เป็นค่าเฉพาะของแต่ละพื้นที่ซึ่งได้จากการตรวจวัดของสถานีต่างๆ แสดงเป็นค่าเฉลี่ยรายปี

คือค่าปัจจัยความคงทนต่อการถูกชะล้างพังทลายของดิน เป็นค่าเฉพาะของแต่ละกลุ่มดินและชนิดหิน ซึ่งได้จากการทดลอง

คือค่าปัจจัยความยาวของความลาดเท แสดงความหมายถึงอัตราส่วนการสูญเสียดินต่อระยะทางของความลาดเทของภูมิประเทศ

คือค่าปัจจัยความชันของความลาดเท แสดงความหมายถึงอัตราส่วนการสูญเสียดินต่อระดับความชันของความลาดเทของภูมิประเทศ

คือค่าปัจจัยการจัดการพืช แสดงความหมายถึงอัตราส่วนการสูญเสียดินต่อชนิดพืชที่ปกคลุมดินและ/หรือปราศจากพืชที่ปกคลุมดิน

คือค่าปัจจัยการปฏิบัติการเกี่ยวกับดินเพื่อป้องกันการชะล้างพังทลายจากการปลูกพืช เช่น การทำแนวคันดินเพื่ออนุรักษ์ดินและน้ำ

ผลจากการวิเคราะห์ข้อมูลสามารถจำแนกพืชที่ที่เกิดชะล้างพังทลายของดินออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้ (กรมพัฒนาที่ดิน, 2543)

ระดับ 1 พื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินน้อยมาก เป็นพื้นที่ที่มีอัตราการสูญเสียดินระหว่าง 0-2 ตัน/ไร่/ปี ส่วนใหญ่พบบริเวณที่ราบต่ำโดยรอบทะเลสาบพื้นที่ปัจจุบันใช้ประโยชน์สำหรับการทำนา ปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้นและที่อยู่อาศัย รวมทั้งพบบริเวณพื้นที่ภูเขาสูงชันที่ยังคงสภาพเป็นพื้นที่ป่าไม้ธรรมชาติทางด้านทิศตะวันตกของพื้นที่ลุ่มน้ำฯ ดังตาราง

05 1

          ระดับ 2 พื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินน้อย เป็นพื้นที่ที่มีอัตราการสูญเสียดินระหว่าง 2-5 ตัน/ไร่/ปี ส่วนใหญ่เป็นบริเวณที่ราบหรือที่ราบลำน้ำ พบในเขตอำเภอเมือง ควนขนุน จังหวัดพัทลุง และอำเภอหาดใหญ่ สะเดา รัตภูมิ บางกล่ำ จังหวัดสงขลา พื้นที่ปัจจุบันใช้ประโยชน์สำหรับปลูกยางพารา ไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชสวนและที่อยู่อาศัย

ระดับ 3 พื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินปานกลาง เป็นพื้นที่ที่มีการสูญเสียดินในอัตรา 5-15 ตัน/ไร่/ปี ส่วนใหญ่พบบริเวณที่ราบลำน้ำ ที่ลาดเชิงเขาและเนินเขา เกือบทุกอำเภอที่ตั้งอยู่ระหว่างเทือกเขาบรรทัดและทะเลสาบฝั่งตะวันตก พื้นที่ปัจจุบันใช้ประโยชน์สำหรับสำหรับปลูกยางพารา ไม้ผลผสม ไม้ยืนต้น พืชสวนและที่อยู่อาศัย

ระดับ 4 พื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินรุนแรง เป็นพื้นที่ที่มีการสูญเสียดินในอัตรา 15-20 ตัน/ไร่/ปี ส่วนใหญ่พบบริเวณที่ลาดเชิงเขา ที่ลาดหุบเขาและที่ลาดเชิงซ้อน ในเขตอำเภอศรีบรรพต ศรีนครินทร์ กงหรา ตะโหมด ป่าบอน จังหวัดพัทลุง และ อำเภอรัตภูมิ สะเดา นาหม่อม เมือง จังหวัดสงขลา พื้นที่ปัจจุบันใช้ประโยชน์สำหรับปลูกยางพารา ไม้ผลผสม ไม้ยืนต้น และเหมืองแร่

ระดับ 5 พื้นที่ที่เกิดการชะล้างพังทลายของดินรุนแรงมาก เป็นพื้นที่ที่มีการสูญเสียดินในอัตรามากกว่า 20 ตัน/ไร่/ปี พบบริเวณที่ลาดเชิงเขา ที่ลาดหุบเขา ที่ลาดเชิงซ้อน และภูเขาสูงชัน ในเขตอำเภอป่าพะยอม ศรีบรรพต ศรีนครินทร์ กงหรา เขาชัยสน ตะโหมด ป่าบอน จังหวัดพัทลุง และ อำเภอรัตภูมิ หาดใหญ่ คลองหอยโข่ง สะเดา นาหม่อม จังหวัดสงขลา พื้นที่ปัจจุบันใช้ประโยชน์สำหรับปลูกยางพารา ไม้ผลผสม ไม้ยืนต้น และเหมืองแร่

 

05 2

คลิกเพื่อดูภาพขนาดใหญ่

 ดาวน์โหลดชั้นข้อมูล download  Data-dictionary pdf